Seksuele eenheid

Seks is vandaag de dag een must. Is het eigenlijk ooit anders geweest? Cabaratier Freek de Jonge zei afgelopen week in het Parool dat we wat hem betreft te weinig aan seks doen, vandaag de dag… M’n mond viel open. Zo verschillend kun je daar dus over denken…

Maar wat de Bijbel over seksualiteit zegt, verschilt vaak wel radicaal met wat we meestal via de media horen of misschien zelf wel denken. Vandaag gaan we kijken naar wat Paulus zegt over seksuele eenheid… van partners onderling en wat dat zegt over God en ons.

Het eerste wat Paulus ons leert is dat Gods visie op seksualiteit vaak radicaal verschilt van wat ‘de wereld’ (inclusief jij en ik?) voor ogen heeft. Paulus schrijft deze brief aan de jonge kerk in Korinthe, nou dan zijn er vast ook lessen voor onze jonge kerk Hoop voor Noord. Het eerste wat Paulus doet is een populaire visie op seksualiteit aanhalen. Vers 13: ‘Het voedsel is er voor de buik, en de buik voor het voedsel.’ Zo dacht men kennelijk in Korinte: ‘Seks is louter iets waar je gewoon zin in hebt. Zo is het ook met eten. Heb je honger, dan eet je. Heb je zin in seks, dan heb je seks.’ Paulus voegt daaraan het volgende toe: ‘Maar God zal aan allebei een eind maken.’ Paulus sluit hier min of meer aan bij de Griekse gedachtegang dat het lichamelijke slechts tijdelijk is. Hij waarschuwt dat het uiteindelijk om je ziel gaat en niet om je lichaam. In vers 18 zegt hij: ‘Ga ontucht uit de weg.’ Het Griekse woord voor ontucht is porneia, waar ons woord ‘pornografie’ vandaan komt. In Paulus’ tijd betekende porneia: seks hebben met iemand met wie je niet getrouwd bent. De apostel had ook de term ‘overspel’ kunnen gebruiken: getrouwd zijn en seks hebben met iemand met wie je niet getrouwd bent. Toch hanteert hij bewust een ander begrip: ontucht. Hij doelt namelijk op alle soorten seks buiten het huwelijk. Bovendien zegt hij niet alleen dat ontucht verkeerd is, maar ook dat we ervan moeten wegvluchten (vers 18: ‘Ga ontucht uit de weg!’) 

Paulus gaat vervolgens wel in op wat seksualiteit nu eigenlijk is. Hij noemt in vers 16 dat we ‘één lichaam’ worden. In andere vertalingen staat: ‘één vlees’. En dat begrip, wat daar in het Grieks gebruikt wordt, wordt in de Bijbel gebruikt als het om méér dan alleen het lichamelijke gaat. (Denk maar aan de woorden: ‘Ik zal mijn Geest uitstorten op alle vlees’.)

Seksualiteit is volgens deze tekst dus méér dan wij vaak denken. Paulus omschrijft seksualiteit hier als een intense en diepe verbintenis met de ander. De man geeft zichzelf helemaal aan zijn vrouw en de vrouw helemaal aan haar man. God schiep de seksualiteit niet alleen opdat de mens zich kan voortplanten. Seksualiteit gaf Hij ook niet alleen om jezelf lichamelijk te bevredigen. Seksualiteit maakte Hij opdat de mens zichzelf radicaal en totaal zou kunnen overgeven aan zijn levenspartner. Daarom mag je niet lichamelijk één worden met een ander zonder ook geestelijk één te willen worden. Seksualiteit is de bevestiging van het verlangen om in alles één te zijn. Oftewel: geef jezelf niet lichamelijk bloot als je niet je hele ziel bloot wilt geven.

Mijn vrouw en ik weten wat het is om één vlees te zijn. En wat is het gevolg daarvan? Haar gedachten en haar hart zijn steeds meer deel gaan uitmaken van mijn persoonlijkheid, en als er iets gebeurt, weet ik al snel wat zij daarover voelt en denkt. Daardoor word ik steeds voor de keuze gesteld of ik moet reageren zoals zij dat zou doen of zoals ik zou willen. Er is lichamelijke en geestelijke eenheid.  

Nou, onze samenleving laat toch wel heel vaak zien dat we onszelf lichamelijk mogen geven zónder dat daar geestelijke eenheid voor nodig is. Ik vind de beelden van het EO-programma ’40 dagen zonder seks’ niet voor iedereen hier geschikt, maar je kunt het thuis eens nakijken op hun website. Shocking om te zien en te horen hoe veel (jonge) mensen vandaag de dag over seks denken. De Bijbel leert anders en wijst ons op zelfbeheersing. Paulus zegt: ‘Geen enkele andere zonde die een mens kan begaan tast het lichaam aan...’ Maar daarbij kan hij onmogelijk alleen op het lichamelijke doelen. Want met verslavingen en zelfmoord tref je je eigen lichaam ook. Nee, Paulus leert hier dat als je seks buiten het huwelijk hebt, dat buitengewoon schadelijk is voor de diepe band die God je in je eigen huwelijk met je partner wil geven. En zo werkt dat toch ook? Ontucht beïnvloedt niet alleen de lichamelijke band met je man of vrouw, maar ook geestelijk raak je van elkaar verwijderd.  

Nou, wat zegt de Bijbel tot alleenstaanden en gehuwden? Hoofdstuk 7:27-28: ‘Hebt u een vrouw beloofd met haar te trouwen, verbreek die belofte dan niet; bent u niet gebonden aan een vrouw, zoek er dan ook geen.’ Getrouwd of niet, beide zijn goed, zegt Paulus. Met andere woorden: wees niet al te verlangend om van status te veranderen. Als dat niet radicaal is …, zowel toen als nu…

In onze individualistische samenleving is het maar moeilijk voor te stellen hoe in de tijd van Paulus werd gedacht. Individueel succes bestond niet. Je had alleen succes als familie. Daarom moest je wel trouwen en kinderen krijgen. Zonder gezin was je niemand: geen toekomst, geen zekerheid, geen rol van betekenis.

Het christelijk geloof leerde juist dat het uitstekend is vrijgezel te blijven. Zowel Jezus als Paulus zeiden dat het goed is ervoor te kiezen alleen te blijven. Dat was pas revolutionair! In de vroege kerk werden christelijke weduwen sociaal opgevangen. Ze waren vrij. Maar weduwen die heiden waren, stonden onder zware druk om te hertrouwen. Keizer Augustus beboette weduwen zelfs als zij er niet in slaagden binnen twee jaar weer een echtgenoot te vinden.  En revolutionair is de christelijke boodschap nog steeds. Eerst roemt Paulus de seksualiteit als buitengewoon waardevol en vervolgens zegt hij dat het echt geen kwaad kan je ervan te onthouden. Kennelijk gaat hij er daarbij ook nog eens van uit dat alleenstaanden geen seksuele relaties hebben. Dat druist natuurlijk lijnrecht in tegen wat ‘we’ vandaag de dag vinden.

Opmerkelijk in onze tekst is dat Paulus wat dat betreft een verband legt met iets anders, namelijk dat ons lichaam ‘de tempel van de Heilige Geest’ is. En realiseer je je even wat dat is. Het betekent niet minder dan dat God, Zijn Geest, in jou woont. God is niet wars van seks! Hij is erbij betrokken, zou je kunnen zeggen. En tegelijk geldt voor jou en mij: op elk seksueel terrein is Hij betrokken. Waar je ook mee bezig bent. En met wie dan ook!

Hoe komt het eigenlijk dat de visie van de wereld, van veel mensen in de kerk, van mogelijk jou en mij zo anders is dan de visie die God heeft op seksualiteit? Ik wil een suggestie, poging tot een antwoord geven, nadat ik er wat dingen over gelezen heb van de week. Misschien is het wel zo dat we in het moderne Westen voor het eerst een samenleving hebben waarin de meeste mensen niet in de eeuwigheid geloven. En het gevolg is dat mensen nog nooit zo hard op zoek zijn geweest naar die ene ware liefde in het hier en nu dan in deze tijd. We willen gewoon dat ons leven er toe doet! We hebben behoefte aan een hoger doel. Maar hoe vinden we dat als we niet in God geloven? Dan zoeken we de oplossing in allerlei aardse dingen, zoals in seksualiteit. We zoeken onze betekenis en identiteit niet langer bij God, maar in dat wat onze liefdespartner ons (en wij hem of haar) te bieden heeft. Iedereen wil af van het gevoel dat hij of zij niet zoveel voorstelt. In de vroegere traditionele samenlevingen kreeg je dat zelfrespect als je familie een bepaalde status had. En wij op onze beurt… willen o.a. belangrijk zijn op lichamelijk en seksueel vlak. En Paulus? Die wijst beide af. Volgens hem kunnen juist christenen vrije mensen zijn met zelfrespect. Weet je hoe? Door hun hoop op de toekomst die God beloofd heeft te stellen. En die ook ons zicht op seksualiteit bepaalt.  

Paulus’ benadering van seksualiteit is mede gebaseerd op zijn hoop eens een volmaakte familie te krijgen. Hoofdstuk 7 vers 29: ,,Wat ik bedoel, is dat er nog maar weinig tijd rest. Laat daarom ieder die een vrouw heeft zo leven dat het hem niet in beslag neemt, etc." Dan hij legt ook uit wat hij bedoelt: "Ieder die verdriet leeft zo dat hij er niet door wordt beheerst, ieder die vreugde voelt zo dat hij er niet in opgaat, ieder die bezit verwerft alsof het niet zijn eigendom is."

Paulus zegt hier dat je niet al je hoop op je bezittingen moet stellen, op je huwelijk, je goede en minder goede momenten. Want de tijd is maar kort. Paulus begreep dat Jezus eens zou terugkeren en dat wij ons nu in spanningsvolle afwachting daarvan bevinden. Tegelijk hebben we in het hier en nu door de Heilige Geest al een voorproefje van die geweldige toekomst gekregen, een voorsmaak van volmaakte liefde en genade. Dat maakt dat we vrij komen te staan tegenover de dingen in deze wereld. Jezus had eerder hetzelfde gezegd: ‘Ik verzeker jullie: iedereen die broers of zusters, moeder, vader of kinderen, huis of akkers heeft achtergelaten omwille van mij en het evangelie, zal het honderdvoudige ontvangen; in deze tijd broers en zusters, moeders en kinderen, huizen en akkers, al zal dat gepaard gaan met vervolging, en in de tijd die komt het eeuwige leven.’ (Marcus 10:29-30).

Begrijp je die woorden? We hoeven niet meer zo nodig te doen wat de wereld allemaal van ons eist. Want of we nu getrouwd zijn of niet, Gods kinderen maken deel uit van de gemeenschap van broeders en zusters, van Gods familie. En straks zullen we de familie ontmoeten waarnaar ons hart altijd heeft verlangd. 

Weet je waar de huwelijksreis heen gaat? Paulus gaf aan dat de reis moeilijk zal zijn. Maar hij zegt gelukkig ook dat het einddoel schitterend is. Want we geloven dat God ons vrijheid geeft en iets heel moois van ons maakt! Daarom ben je bij verliefdheid niet langer alleen maar opgewonden over wie die ander nu is, maar ook over wie de ander kan worden. God kan van je partner een nog fantastischer persoon maken! De reis daarheen wil je meemaken.

Tenslotte: zien we ook onze volmaakte Geliefde, Jezus zelf, staan? Onze hoop op Hem zal ons leven radicaal veranderen. Want zo staat het in 1 Korinthiërs 6:17: "Maar wie zich met de Heer verenigt wordt met hem één geest." Seksuele eenheid is een voorafschaduwing van onze eenheid met God. Toen Jezus met de vrouw bij de waterbron sprak (Johannes 4), zei Hij dat Hij het levende water is. Iedereen die van dat water zou drinken, zou nooit meer dorst krijgen. Nou, dat water wilde de vrouw wel. Vervolgens vroeg Jezus naar haar echtgenoot. "Die heb ik niet", antwoordde ze. Natuurlijk wist Jezus allang dat de vrouw vijf mannen had gehad en dat de man met wie ze nu ook haar echtgenoot niet was. Waarom begon Hij over haar seksleven toen zij vroeg om levend water? De Heer wilde haar duidelijk maken dat zij altijd al naar levend water had gezocht, maar dan in seksuele relaties en valse romantiek. En, zegt Jezus dan, alleen als je Mij tot je ware liefde maakt, vind je waarnaar je op zoek bent. Doe je dat niet, dan blijf je altijd wanhopig zoeken, zonder ooit het geluk te vinden dat je van al die liefdes verwacht.

Het Evangelie leert ons dat onze seksualiteit een voorafschaduwing vormt van hoe het zal zijn als we op de dag van Jezus’ wederkomst in de armen van onze Heer vallen. Het voorproefje wijst in de richting van die uiteindelijke toekomst. Wie dat beseft, kan zijn seksualiteit plaatsen in het juiste perspectief. Straks, als we bij de Echtgenoot zullen zijn naar Wie het diepste verlangen van ons hart altijd al was uitgegaan.  

Ik hoop dat je gaandeweg ziet waarom seks binnen het huwelijk hoort plaats te vinden? Met de Here Jezus kun je geen intieme relatie hebben zonder je zelfstandigheid op te geven. Als seksualiteit een voorafschaduwing is van onze verhouding met Hem, betekent dit dat we ons volledig aan Hem zullen overgeven. En in onze maatschappij is dat door te trouwen. Dan ga je een verbond aan. Vrienden, zelfs Jezus Christus kon geen intieme relatie met ons aangaan zonder Zijn zelfstandigheid te verliezen. Die verloor Hij dan ook aan het Kruis. God werd mens, werd zwak, werd kwetsbaar. Je bent niet van jezelf. Je bent gekocht met een hoge prijs.

Wat een geweldige gave is die van de seksualiteit! Eén worden… je zelfstandigheid opgeven… kwetsbaar zijn.

Door genade… in Zijn kracht!!

Amen 






Geschreven door Jurjen ten Brinke, voorganger van "Hoop voor Noord", in Amsterdam.



18/10/10